• Chào mừng bạn đến với trang sở hữu trí tuệ - Sở Khoa học và Công nghệ Vĩnh Phúc
  • Số lượt truy cập: 1313419
  • Đang online : 271
Vĩnh Phúc bảo tồn và phát triển 2 loài dược liệu quý: Trà hoa vàng Tam Đảo và Ba kích Tam Đảo

Thứ năm, ngày 3/12/2015

Nằm cách thủ đô Hà Nội khoảng 60km về phía Tây Bắc, địa danh Tam Đảo thuộc tỉnh Vĩnh Phúc đã trở nên thân thuộc đối với Quý khách gần xa khi có dịp đặt chân tới nơi này. Bởi, Tam Đảo không chỉ có danh lam thắng cảnh thơ mộng, chốn bồng lai tiên cảnh đã làm đắm say hàng triệu du khách như: "Khu nghỉ mát Tam Đảo núi", "Khu danh thắng Tây Thiên", mà Tam Đảo còn được thiên nhiên ưu đãi nhiều sản vật có giá trị kinh tế và y dược cao, trong đó phải kể đến sự tồn tại của 2 loài cây dược liệu quý như: TRÀ HOA VÀNG và BA KÍCH.
1. TRÀ HOA VÀNG thuộc chi Trà (Camellia) thuộc họ Chè (Theaceae).  Theo ước tính của các nhà khoa học thì chi Camellia có khoảng từ 280 đến 350 loài và tập trung chủ yếu ở Đông Nam Á. Quảng Tây (Trung Quốc) và Bắc Việt Nam được coi là Trung tâm phát sinh của Camellia.
Về giá trị y dược, TRÀ HOA VÀNG (hay còn gọi là KIM HOA TRÀ) được nhiều nhà nghiên cứu hợp chất tự nhiên của Trung Quốc phát hiện có chứa hơn 400 loại nguyên tố hóa học khác nhau, rất có lợi cho sức khỏe con người. Các sản phẩm thực phẩm chức năng được sản xuất từ TRÀ HOA VÀNG và sử dụng ở Trung Quốc  như một thảo dược hữu hiệu để duy trì tâm trí tỉnh táo, điều hòa huyết áp, giảm hàm lượng mỡ trong máu, bảo vệ gan, hạn chế sự phát triển của các u bướu, giải nhiệt, loại bỏ các chất độc trong cơ thể và tăng cường sinh lực. Các cơ quan nghiên cứu của Trung Quốc đã tổng kết được ba tác dụng lớn của Trà hoa vàng: Phòng chống rối loạn chuyển hóa chức năng; Chống lão hóa; Ngăn chặn, ức chế phát triển ung thư.
Nhãn hiệu chứng nhận nguồn gốc địa lý sản phẩm Trà hoa vàng Tam Đảo  và Ba kích Tam Đảo đã được nộp đơn tại Cục Sở hữu trí tuệ ngày 10/8/2015
Ngoài ra, tác dụng chữa bệnh của TRÀ HOA VÀNG đã được hơn 120 nhà khoa học của thế giới khẳng định tại Hội nghị quốc tế về TRÀ HOA VÀNG, được tổ chức ở Nam Ninh, Trung Quốc vào năm 1994, cho thấy: TRÀ HOA VÀNG có thể chiết xuất 9 vi chất khác nhau. Có khả năng kiềm chế sự sinh trưởng của các khối u đến 33,8% trong điều trị ung thư. Trong khi đó theo ý kiến của các nhà khoa học khi điều trị khối u đạt 30% đã coi như là thành công.  Ngoài ra, uống lá TRÀ HOA VÀNG giúp giảm đến 35% hàm lượng cholesterol trong máu, trà hoa vàng còn có tác dụng làm giảm tới 36,1% lượng lipoprotein trong máu, cao hơn 10% so với các liệu pháp chữa trị sử dụng tây dược hiện nay. Sở dĩ TRÀ HOA VÀNG có nhiều công dụng như vậy là vì trong thành phần của nó có chứa các nguyên tố như Se, Ge, Mo, Mn, V, Zn và một số nguyên tố khác có tác dụng trong việc bảo vệ sức khỏe, ngăn ngừa ung thư, củng cố tính đàn hồi của thành mạch, điều hoà các enzyme hoạt hoá cholesterol,…
Theo PGS.TS.NGƯT Trần Ninh, Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội thì TRÀ HOA VÀNG là loài thực vật hiếm, loài thực vật độc nhất vô nhị trên thế giới được Nhà nước Trung Quốc xếp vào danh sách những loài thực vật quý hiếm nhất và xem Kim hoa trà như Gấu trúc của thực vật "Big Panda of  Plant". Năm 1986 Kim hoa trà được Nhà nước Trung Quốc xếp vào loài cần được bảo vệ cấp I của tỉnh Quảng Tây, nhưng đến năm 1994 nâng lên bảo vệ cấp quốc gia cấp I.
Nhãn hiệu chứng nhận nguồn gốc địa lý sản phẩm Trà hoa vàng Tam Đảo  và Ba kích Tam Đảo đã được nộp đơn tại Cục Sở hữu trí tuệ ngày 10/8/2015
Ở Việt Nam có khoảng 26 loài TRÀ HOA VÀNG, được phân bố chủ yếu ở các tỉnh như: Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Hòa Bình, Quảng Ninh, Lạng Sơn.v.v. Trong số các loài TRÀ HOA VÀNG hiện có ở Việt Nam, Vĩnh Phúc có 05 loài, đứng số 2 về sự xuất hiện các loài ở địa bàn tỉnh (sau Lạng Sơn, có 06 loài).
Qua phân tích một số chỉ tiêu định lượng về thành phần hóa học của 6 mẫu Trà hoa vàng Tam Đảo tại Viện Dược liệu Trung ương, cho thấy hàm lượng flavonoid toàn phần; Saponin toàn phần và polyphenol toàn phần đều rất cao.
Một số sản phẩm của Trung Quốc có nguồn gốc từ Trà hoa vàng được bán ra trên thị trường có giá rất cao như:
* Hoa Trà hoa vàng sấy khô (lọ 50 bông), giá 2.800 tệ (≈9.800.000VNĐ)
* Sản phẩm làm đẹp từ dầu Trà hoa vàng (lọ 50ml), giá £125 (≈ 4.300.000 VNĐ)
* Dầu Trà hoa vàng (lọ 30ml), giá £13 (≈ 450.000 VNĐ)
* Thuốc bổ Trà hoa vàng (hộp 10 túi x 10ml), giá £10.42 (≈ 360.000 VNĐ)
2. BA KÍCH có tên khoa học là Morinda officinalis How, họ cà phê: Rubiaceae. Tên vị thuốc: Ba kích. Tên khác: Dây ruột gà, Ba kích thiên, Liên châu ba kích, Chẩu phòng xì (Mông), Sáy cáy (Thái), Thau tày cáy (Tày), Chồi hoàng kim (Mường), Chày kiàng đòi (Dao).
BA KÍCH là cây sống lâu năm, dạng dây leo cuốn vào giá thể. Thân hình trụ tròn, phân nhánh nhiều. Cành non có lông thô màu nâu khi già nhẵn không lông. Lá đơn nguyên, mọc đối chéo chữ thập, có cuống. Lá kim nhỏ hợp thành ống màu xám nâu. Phiến lá hình elip thuôn dài, lá non màu tím có lông, lá già màu xanh không lông. Cụm hoa ở nách lá hay đầu cành. Hoa nhỏ màu trắng ngà. Quả khi còn non màu xanh, khi chín màu hồng. Mùa hoa quả: Tháng 4 đến tháng 12.
Sản phẩm Trà hoa vàng Tam Đảo (túi lọc) và Ba kích Tam Đảo (túi lọc) đang trong quá trình sản xuất thử nghiệm
Rễ cây (củ) Ba kích có hình trụ tròn hay hơi dẹt, cong queo, dài 03 cm trở lên, đường kính 0,3cm trở lên. Mặt ngoài màu nâu xám hoặc nâu nhạt, có nhiều vân dọc ngang. Nhiều chỗ nứt ngang sâu tới lõi gỗ. Mặt cắt có phần thịt dày màu tím xám hoặc màu hồng nhạt, giữa là lõi gỗ nhỏ màu vàng nâu, vị hơi ngọt và hơi chát.
Cây Ba Kích mọc hoang ở hầu hết các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam (trong đó có tỉnh Vĩnh Phúc) và một số nước trong khu vực. Cây thích ứng rộng với điều kiện sinh thái. Cây ưa sáng, chịu bóng. Khi cây non là cây ưa bóng, khi trưởng thành là cây ưa sáng. Cây tồn tại và phát triển tốt ở điều kiện nhiệt độ từ 22,5°- 23,1°C, chịu được nhiệt độ tối thấp tuyệt đối - 2,8°C và tối cao tuyệt đối 41,4°C. Độ ẩm không khí trung bình từ 82- 89%. Lượng mưa bình quân năm từ 1420,7 - 2574,5 mm. Ba kích ưa đất feralit đỏ vàng và đất feralit giầu mùn trên núi, đất thịt ẩm mát. Cây sinh trưởng sau 5 đến 7 năm mới thu dược liệu, năng suất bình quân 12kg củ tươi/gốc, càng để lâu năm sản lượng càng cao chất lượng dược liệu càng tốt.
Theo nghiên cứu của Trạm dược liệu Trung Ương, cây dược liệu trong đó có Ba Kích ở vùng Tam Đảo sinh trưởng phát triển rất mạnh, năng suất và chất lượng cao. Điều đó cho thấy cây dược liệu rất thích nghi với điều kiện thời tiết, khí hậu, đất đai của vùng núi Tam Đảo. Kết quả điều tra, đánh giá của một số công trình khoa học nghiên cứu về loài cây này cho thấy cây Ba kích có ưu thế là dễ trồng, tỷ lệ sống cao ở vùng núi Tam Đảo.
Với tác dụng: Bổ thận dương, mạnh gân xương. Giúp hỗ trợ điều trị liệt dương, di tinh, tử cung lạnh, phụ nữ khó mang thai, kinh nguyệt không đều, bụng dưới đau lạnh, phong thấp tê đau, gân xương mềm yếu. Ba kích mang lại lợi ích về sức khỏe cho cả 2 giới.
3. CHÍNH SÁCH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN: Hiện nay, tỉnh Vĩnh Phúc rất quan tâm đến việc bảo tồn và phát triển 2 loài dược liệu quý: TRÀ HOA VÀNG và BA KÍCH, thông qua việc triển khai thực hiện dự án: "Xây dựng các mô hình thực hiện dự án Bảo tồn và phát triển cây dược liệu quý hiếm tỉnh Vĩnh Phúc" và từng bước ban hành các chủ trương, chính sách nhằm bảo tồn và phát triển 2 loài dược liệu quý này.
Tỉnh Vĩnh Phúc đã giao cho: Công ty Cổ phân Đầu tư DIA (địa chỉ tại Hà Nôi) thực hiện nhiệm vụ bảo tồn và phát triển cây Trà hoa vàng Tam Đảo, với quy mô 15ha; Hội Nông dân tỉnh Vĩnh Phúc thực hiện nhiệm vụ bảo tồn và phát triển cây Ba Kích Tam Đảo, với quy mô 15 ha; Sở Khoa học và Công nghệ Vĩnh Phúc thực hiện nhiệm vụ xây dựng, bảo hộ và phát triển nhãn hiệu sản phẩm của cây Trà hoa vàng và cây Ba kích Tam Đảo; đồng thời tiếp tục có chủ trương phát triển cây Trà hoa vàng và cây Ba kích Tam Đảo ra diện rộng.
Ngày 10/8/2015, 02 nhãn hiệu chứng nhận nguồn gốc địa lý cho một số sản phẩm từ cây Trà hoa vàng Tam Đảo và cây Ba kích Tam Đảo đã được Sở Khoa học và Công nghệ Vĩnh Phúc nộp tại Cục Sở hữu trí tuệ theo đơn số: 4-2015-20200 và 4-2015-20201.
Hy vọng trong tương lai không xa, với sự quan tâm hỗ trợ của tỉnh Vĩnh Phúc, kết hợp với sự đầu tư tích cực, bài bản của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân liên quan, các sản phẩm từ Trà hoa vàng Tam Đảo, Ba kích Tam Đảo sớm phục vụ nhu cầu bảo vệ sức khỏe của người dân và đem lại nguồn lợi kinh tế lớn.
Bùi Đức Thọ- T.Phòng SHTT, Sở KH&CNVP

Các tin đã đưa ngày: